Archikolegiata w Tumie – to jeden z najciekawszych zabytków architektury romańskiej w Polsce. Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem Św. Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone około 997 r.) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i Św. Aleksego, zlikwidowane w 1140 r.. Rok później arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina rozpoczął budowę kolegiaty, której konsekracja odbyła się w 1161 r. Ta romańska budowla, zbudowana z granitu, piaskowca i kamienia polnego, miała, oprócz funkcji religijnych – charakter obronnej twierdzy. W czasie swej długiej historii przechodziła różne koleje losu – wielokrotnie niszczona i odbudowywana – w końcu odzyskała swój dawny blask. Kolski Klub Fotograficzny „FAKT” im. prof. dr T. Cypriana zorganizował w dniu 26.09.2009 r. na terenie kolegiaty plener fotograficzny, w którym udział wzięli zarówno nasi seniorzy, jak i grupa młodzieży z Liceum Plastycznego w Kole. Fotografowanie architektury i detali architektonicznych na pewno nie należy do łatwych, z uwagi na łatwość popadnięcia w manierę schematyzmu, monotonii. Sądzę, że uczestnikom pleneru w znacznej mierze udało się ominąć te pułapki. Prezentowane prace różnią się nie tylko techniką wykonania (fotografia analogowa i cyfrowa), ale także sposobem postrzegania, kompozycją obrazu, a czasami decentrystycznym ujęciem tematu i mistyczną interpretacją.
